🛏️ คู่มือดูแลผู้ป่วยติดเตียง
แนะนำอุปกรณ์ วิธีดูแล และเคล็ดลับสำหรับผู้ดูแล
🛒 อุปกรณ์จำเป็นต้องมี
ที่นอนลม ป้องกันแผลกดทับจำเป็น
ทำไมต้องมี: ลดแรงกดที่ผิวหนัง ป้องกันแผลกดทับ
ซื้อได้ที่: ร้านขายเครื่องมือแพทย์ ออนไลน์
ทางเลือก: ใช้ที่นอนนุ่ม + พลิกตัวทุก 2 ชั่วโมง
ราวเตียง/ที่จับเตียงจำเป็น
ทำไมต้องมี: ป้องกันตกเตียง ช่วยพยุงตัวขึ้นนั่ง
ซื้อได้ที่: ร้านเครื่องมือแพทย์
ทางเลือก: วางหมอนข้างตัว แต่ไม่ปลอดภัยเท่า
ผ้ารองซับ แบบซักได้จำเป็น
ทำไมต้องมี: ซับปัสสาวะ อุจจาระ ซักใช้ซ้ำได้ ประหยัด
ซื้อได้ที่: ร้านขายของใช้ผู้ป่วย เซเว่น ท็อปส์
ทางเลือก: ใช้ผ้าห่มเก่า แต่ซับน้ำไม่ดี
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่จำเป็น
ทำไมต้องมี: รองรับปัสสาวะ อุจจาระ สะดวก สะอาด
ซื้อได้ที่: 7-11 เซเว่น บิ๊กซี โลตัส
ทางเลือก: ใช้ผ้าอ้อมผ้า แต่ซักลำบาก
ผ้าเช็ดทำความสะอาดร่างกาย
ทำไมต้องมี: เช็ดตัวแทนการอาบน้ำ สะดวก
ซื้อได้ที่: 7-11 ร้านขายของ
ทางเลือก: ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำอุ่น
กะบะ อ่างล้างหน้าจำเป็น
ทำไมต้องมี: ใช้ล้างหน้า ล้างมือ ล้างก้น
ซื้อได้ที่: ร้านขายของใช้ในบ้าน
ทางเลือก: ใช้อ่างที่มีอยู่ในบ้าน
แชมพูสระผมแห้ง
ทำไมต้องมี: สระผมโดยไม่ใช้น้ำ
ซื้อได้ที่: ร้านขายยา บูทส์
ทางเลือก: ใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นเช็ด
ถุงปัสสาวะ (ถ้ามีสายสวน)
ทำไมต้องมี: เก็บปัสสาวะ วัดปริมาณ
ซื้อได้ที่: ร้านเครื่องมือแพทย์
ทางเลือก: ใช้ผ้าอ้อม
เสื้อผ่าหน้าหรือหลังจำเป็น
ทำไมต้องมี: ใส่ถอดง่าย ไม่ต้องยกแขนยกขา
ซื้อได้ที่: ร้านขายของใช้ผู้ป่วย ออนไลน์
ทางเลือก: ใช้เสื้อเก่าตัดผ่าหลัง เย็บกระดุม
กางเกงแบบมีซิปข้าง หรือแบบสวม
ทำไมต้องมี: เปลี่ยนผ้าอ้อมง่าย ไม่ต้องถอดกางเกง
ซื้อได้ที่: ร้านขายของใช้ผู้ป่วย
ทางเลือก: ไม่ใส่กางเกง คลุมผ้าห่ม
ถุงมือยางจำเป็น
ทำไมต้องมี: ป้องกันเชื้อโรค ทำความสะอาดร่างกาย
ซื้อได้ที่: 7-11 ร้านขายยา
ทางเลือก: ล้างมือให้สะอาด สบู่ฆ่าเชื้อ
ผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดตัวจำเป็น
ทำไมต้องมี: เช็ดตัว เช็ดหน้า
ซื้อได้ที่: ร้านขายของ ตลาด
ทางเลือก: ใช้ของที่มีในบ้าน
ช้อนงอได้ จับใหญ่
ทำไมต้องมี: ตักอาหารง่าย จับถนัดมือ
ซื้อได้ที่: ร้านเครื่องมือแพทย์
ทางเลือก: ใช้ช้อนธรรมดา ผู้ดูแลป้อน
หลอดดูดน้ำแบบงอได้
ทำไมต้องมี: ดื่มน้ำง่าย ไม่สำลัก
ซื้อได้ที่: 7-11 ร้านขายของ
ทางเลือก: ใช้ช้อนตักน้ำป้อน
ปั่นอาหาร/เครื่องปั่น
ทำไมต้องมี: ปั่นอาหารให้ละเอียด กินง่าย กลืนง่าย
ซื้อได้ที่: ห้างสรรพสินค้า ออนไลน์
ทางเลือก: สับอาหารให้ละเอียดด้วยมีด
หลอดเข้าช่องสวน (ถ้าจำเป็น)
ทำไมต้องมี: ให้อาหารทางสายยาง
ซื้อได้ที่: โรงพยาบาล
ทางเลือก: ป้อนปากปกติ ถ้าทำได้
📅 ตารางดูแลรายวัน
- ✓1. ทักทาย เช็ดหน้าด้วยผ้าชุบน้ำอุ่น
- ✓2. เปลี่ยนผ้าอ้อม ทำความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศ
- ✓3. ช่วยพลิกตัว นั่งพิงหัวเตียง (ถ้าทำได้)
- ✓4. ให้อาหารเช้า ค่อยๆ ทีละช้อนเล็ก
- ✓5. ดูแลช่องปาก ทำความสะอาดปากด้วยผ้าก๊อซชุบน้ำ
- ✓6. ให้ยาตามแพทย์สั่ง
- ✓1. พลิกตัวเปลี่ยนท่า ทุก 2 ชั่วโมง (ป้องกันแผลกดทับ)
- ✓2. นวดเบาๆ บริเวณที่กดทับ แขน ขา
- ✓3. ดูดเสมหะ (ถ้าจำเป็น)
- ✓4. ให้น้ำดื่ม ทีละน้อย
- ✓5. อ่านหนังสือ เปิดเพลง คุยเรื่องต่างๆ กระตุ้นสมอง
- ✓1. ให้อาหารกลางวัน ปั่นให้ละเอียด
- ✓2. ให้น้ำดื่มตามหลัง
- ✓3. เปลี่ยนผ้าอ้อม ถ้าเปียก/สกปรก
- ✓4. ให้พักผ่อน นอนราบ หรือนั่งพิง
- ✓5. ตรวจดูอาการ ผิวหนัง ริมฝีปาก
- ✓1. พลิกตัวเปลี่ยนท่า อีกครั้ง
- ✓2. เช็ดตัว เช็ดมือ เช็ดเท้า
- ✓3. ให้อาหารว่าง ผลไม้ปั่น นมเปรี้ยว
- ✓4. ออกกำลังกายเบาๆ ยืดเหยียดแขนขา (ถ้าทำได้)
- ✓5. นั่งเล่นริมเตียง ดูทีวี ฟังเพลง
- ✓1. ให้อาหารเย็น อาหารอุ่นๆ
- ✓2. ให้ยาตามเวลา
- ✓3. เปลี่ยนผ้าอ้อม
- ✓4. ทำความสะอาดช่องปาก
- ✓5. ให้นอนพักผ่อน หรือนั่งเล่น
- ✓1. ล้างหน้า ล้างมือ ล้างเท้า
- ✓2. เปลี่ยนเสื้อผ้าเป็นชุดนอน
- ✓3. เปลี่ยนผ้าอ้อม ผ้ารองซับใหม่
- ✓4. จัดท่านอนให้สบาย นอนตะแคง
- ✓5. ปิดไฟ เปิดไฟกลางคืนนิดหน่อย
- ✓6. ตรวจเช็คก่อนนอน น้ำดื่ม ยา สัญญาณเรียก
🚨 ป้องกันแผลกดทับ (สำคัญมาก!)
- ตั้งนาฬิกาปลุกทุก 2 ชั่วโมง
- พลิกจากนอนหงาย → ตะแคงซ้าย
- จากตะแคงซ้าย → ตะแคงขวา
- จากตะแคงขวา → นอนหงาย
- ใช้หมอนรองไว้ไม่ให้กลิ้งกลับ
💡 เคล็ดลับ: กลางคืน ให้พลิกทุก 3-4 ชั่วโมง ให้ผู้ดูแลได้พักผ่อน
- ดูบริเวณก้น กระดูกสะโพก
- ดูบริเวณหลัง ไหล่ ส้นเท้า
- ถ้าเห็นแดง ให้ลดแรงกด เปลี่ยนท่า
- ถ้าเป็นแผล ไปพบแพทย์ทันที
- ห้ามนวดบริเวณที่แดง
💡 เคล็ดลับ: แผลกดทับเกิดง่าย แต่รักษายาก ป้องกันดีกว่าแก้
- ที่นอนลม ลดแรงกด
- หมอนรองก้น รองหลัง
- ผ้านุ่มรองส้นเท้า
- รักษาผิวหนังให้แห้ง สะอาด
- เปลี่ยนผ้าอ้อมทันทีที่เปียก
💡 เคล็ดลับ: ถ้าไม่มีที่นอนลม ใช้หมอนรองหลายจุด
❤️ คำแนะนำสำหรับผู้ดูแล
- ✓ พักผ่อนให้เพียงพอ นอนให้ได้ 6-8 ชั่วโมง
- ✓ กินอาหารให้ครบ 3 มื้อ ดื่มน้ำเยอะๆ
- ✓ ออกกำลังกายบ้าง เดินเล่น ยืดเหยียด
- ✓ หาคนมาช่วย แบ่งเบาภาระ
- ✓ อย่าเก็บความเครียดไว้คนเดียว ระบายกับคนอื่น
- ✓ ใช้เทคนิคยกตัวที่ถูกต้อง ไม่ให้เจ็บหลัง
- ✓ ขอความช่วยเหลือ ถ้าผู้ป่วยหนัก
- ✓ สวมถุงมือ ล้างมือบ่อยๆ
- ✓ เก็บยา เครื่องมือแหลมให้พ้นมือเด็ก
- ✓ ใส่รองเท้าไม่ลื่น ระวังพื้นเปียก
- ✓ ปรึกษาแพทย์ พยาบาล เมื่อมีปัญหา
- ✓ ติดต่อ รพ.สต. ใกล้บ้าน
- ✓ ขอคำแนะนำจากกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วย
- ✓ หาอาสาสมัครในชุมชน มาช่วยเหลือ
- ✓ โทร 1669 กรณีฉุกเฉิน
ค่าใช้จ่ายรายเดือน (ประมาณการ)
หมายเหตุ: ไม่รวมค่าที่นอนลม ราวเตียง (ซื้อครั้งเดียว)
⚠️หายใจลำบาก หายใจหอบ
⚠️ไอมาก มีเสมหะเยอะ เปลี่ยนสี
⚠️ไข้สูง ตัวร้อน ตัวเย็นผิดปกติ
⚠️ชัก กระตุก สติไม่ดี
⚠️ปัสสาวะน้อย หรือไม่มีเลย
⚠️อาเจียนมาก ท้องเสีย ขาดน้ำ
⚠️แผลกดทับเป็นหนอง มีกลิ่น
⚠️ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงเฉียบพลัน
พบอาการข้างต้น → โทร 1669 ทันที หรือพาไปโรงพยาบาล
หน่วยงานภาครัฐ
• รพ.สต. ในพื้นที่: บริการเยี่ยมบ้าน ให้คำปรึกษา
• โรงพยาบาลชุมชน: ฝึกอบรมผู้ดูแล
• สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงฯ: ช่วยเหลือคนยากจน
• กองทุนหลักประกันสุขภาพ: รับค่ารักษา อุปกรณ์
ชุมชนและอาสาสมัคร
• อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.): มาช่วยดูแล
• วัด โบสถ์: บริการดูแลผู้ป่วย
• กลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วย: แลกเปลี่ยนประสบการณ์
• Facebook Group: ค้นหา "ดูแลผู้ป่วยติดเตียง"
ให้กำลังใจผู้ดูแล
การดูแลผู้ป่วยติดเตียงเป็นงานหนัก ทั้งกายและใจ
แต่ท่านกำลังทำสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุด คือ การให้ความรักและดูแลคนที่เรารัก
อย่าลืม ดูแลตัวเองด้วย เพื่อที่จะมีแรงดูแลคนอื่นต่อไป
ขอบคุณที่ทำหน้าที่นี้อย่างเต็มที่ ❤️